ZUS może wypłacić nam rentę z tytułu niezdolności do pracy. Ten rodzaj renty budzi najwięcej kontrowersji. Często ludzie, którzy na przykład dopiero, co zakończyli walkę z rakiem zostają pozbawieni tego jedynego źródła dochodu. Wtedy media lokalne starają się wpłynąć na decyzję lokalnego oddziału i pomagają pisać różnego rodzaju odwołania. Na szczęście te apele najczęściej działają, lecz co się stanie, jeśli przestaną? Ta firma też proponuje jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy i chorób zawodowych, ale trzeba liczyć się z tym, że jest to świadczenie przyznawane tylko określonej liczbie osób w ciągu jednego dnia. Można również starać się o rentę socjalną w krytycznych i bardzo krytycznych sytuacjach. Renta rodzinna po zmarłym małżonku lub rodzicu jest przyznawana i przeliczana w sposób dość uczciwy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych proponuje swoim „klientom” kilka rodzajów zasiłków w zależności od wieku, sytuacji życiowej i zdrowia. Najbardziej powszechny to zasiłek chorobowy dla osób, które przebywają na chorobowym powyżej 1 miesiąca. Kolejny to zasiłek macierzyński, który jest zależny od liczby dzieci, które matka urodzi w czasie jednego porodu. Od stycznia 2009 roku przysługuje 20 tygodni za jedno dziecko, 31 tygodni za bliźnięta, 33 tygodnie za trojaczki, 35 tygodni za czworaczki i 37 tygodni w przypadku, gry urodzi się pięcioro dzieci lub więcej. Znany jest również zasiłek pogrzebowy, który jest wypłacany najbliższej rodzinie w celu pokrycia kosztów związanych z uroczystością pogrzebową.

Polisy kapitałowe to ubezpieczenie, w którym towarzystwo ubezpieczeniowe wypłaci nam odszkodowanie w wypadku śmierci lub dożycia odpowiedniego wieku przez osobę ubezpieczoną.

Fundusze inwestycyjne to fundusze, w których prawie całość wpłacanych przez nas kwot tworzą kapitał, który w każdej chwili możemy wypłacić.

Ubezpieczenia ochronno – oszczędnościowe to jedne z najlepszych i najchętniej kupowanych ubezpieczeń w Polsce. To ubezpieczenie nie tylko ubezpiecza życie osoby ubezpieczonej lecz również spełnia role oszczędnościową. Można zbierać oszczędności a jednocześnie zapewnić rodzinie ochronę przez cały czas trwania ubezpieczenia.

O wyborze każdego z ubezpieczeń powinny zadecydować nasze potrzeby. Każdy z nas jest indywidualną osobą i każdy z nas ma inne wymagania dotyczące przyszłości naszej czy naszej rodziny. Jeżeli zależy nam na zabezpieczeniu naszej rodziny w wypadku naszej śmierci to najlepsza dla nas będzie wtedy polisa. Jeżeli chcemy zebrać jak największy kapitał na godną emeryturę to w takim przypadku powinniśmy wybrać fundusz inwestycyjny. Między polisą a funduszem są zasadnicze różnice. Decydując się na zakup polisy musimy pamiętać, że zobowiązani jesteśmy do regularnego opłacania wymaganych składek jeśli chcemy otrzymać odszkodowanie co w funduszu inwestycyjnym nie jest wymagane.

Te wszystkie okoliczności zaczynają (a przynajmniej powinny) budować coraz bardziej racjonalny stosunek do naszych zarobków. Pieniądze przestają być tylko sposobem na zaspokojenie konsumpcji, choć po chudych latach końcówki PRL-u nie można się dziwić, że tak nas cieszą pełne półki. Zaczynamy jednak bardziej racjonalnie myśleć o naszej przyszłości i wykupywać polisy – czy to w celach zarobkowych, czy też w ochronnych.

Akurat mamy sezon narciarski, a jest to sport, gdzie o nieszczęście nie tak trudno. Jeżeli ulegniemy wypadkowi na stokach Austrii czy Włoszech, a nie jesteśmy ubezpieczeni, będziemy zmuszeni zapłacić nie tylko za szpital, ale także za transport do Polski czy w ogóle transport do szpitala. Przy czym płacimy także, jeżeli wypadkowi uległ ktoś z naszej winy. Chociaż teoretycznie, wyjeżdżając za granicę powinniśmy posiadać wydawaną w Polsce bezpłatnie Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego, która gwarantuje dostęp do publicznej służby zdrowia w każdym kraju Unii oraz Szwajcarii i kilku innych, nie zapewnia ona kosztów transportu medycznego oraz opłat za świadczenia medyczne, o czym informuje NFZ, radząc wykupienie dodatkowego ubezpieczenia.

Tak więc ubezpieczyć możemy (i powinniśmy) nasze zdrowie i nasze życie (częściowo także włączają się tu pracodawcy), mieszkanie, a także inne mienie, praktycznie nie da się też posiadać samochodu i funkcjonować bez ubezpieczeń. W ostatnich czasach pojawiają się również ubezpieczenia na wypadek utraty pracy  – często są one powiązane z większymi umowami bankowymi, na przykład gdy zaciągamy kredyt mieszkaniowy.

Oprócz zabezpieczenia ochronnego warto pomyśleć o swojej przyszłości w kontekście emerytalnym. To prawda, że dla wielu młodych wydaje się to sprawą tak odległa, że nie zaprzątają sobie nią głowy, a z kolei wiele osób nieco starszych, kiedy czuje upływ lat, dochodzi do wniosku, że może już za późno i nie uda się zebrać odpowiedniej kwoty, by znacząco poprawić swój domowy budżet na starość. Jednak zawirowania wokół systemu emerytalnego, kwestia wieku w którym będziemy przechodzić na emeryturę, problem demograficzny ze starzeniem się społeczeństwa – to wszystko skłania jednak, by przeprosić się z może nie tak popularnym ostatnio tzw. trzecim filarem emerytury lub zdecydować się na jakąś inną formę oszczędzania, by mieć szansę na wzbogacenie swoich dochodów w przyszłych latach.

Warto przyjrzeć się szczególnie dyskutowanym ostatnio problemom związanym z kwestią ubezpieczeń społecznych.

Pierwszym postulatem ministerialnym jest propozycja obniżenia składki przekazywanej do OFE do 3 proc. Różnica księgowana być miała na kontach emerytalnych ZUS. Jego przeciwnicy wskazują przede wszystkim na fakt, że rząd próbuje znaleźć pieniądze dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są renty emerytury, a który cierpi na deficyt (w efekcie przekazano mu nawet pieniądze gromadzone na Funduszu Rezerwy Demograficznej, który miał stanowić zabezpieczenie w związku z niekorzystnymi tendencjami demograficznymi w naszym kraju). Oponenci wskazują także, że nawet przy doraźnych benefitach i tak w przyszłości ZUS będzie musiał wypłacić te pieniądze – w dodatku w tej trudniejsze sytuacji demograficznej. Protestują także przedstawiciele OFE, twierdząc, że część funduszy, przy tak poważnym zmniejszeniu środków, którymi obracają, może się wycofać ze względu na nieopłacalność takiego przedsięwzięcia.

Inną z propozycji była możliwość wypłacenia z konta OFE zgromadzonych środków i przeznaczenia ich na dowolny cel. Ostro protestują jednak twórcy reformy emerytalnej, że taka decyzja zaburzyłaby podstawową ideę zabezpieczenia na starość. Mogłoby się okazać, że zbyt wiele osób od razu wyda swoje pieniądze, a w efekcie, przy niewystarczających środkach, które pozostaną w ich dyspozycji, zwróci się o pomoc do państwa. Oponenci wskazują również na fakt, że jeśli kwota ta miałaby być do dyspozycji w momencie przejścia na emeryturę, to dlaczego czekać aż tyle – wystarczyłoby na bieżąco zmniejszyć o ten procent pobór z pensji.

Pojawił się także projekt obywatelski, w który zaangażowane są OPZZ i ZNP, który zakłada, że na emeryturę mogłyby przechodzić kobiety po 35 latach pracy i mężczyźni po 40 latach pracy. Bardziej jednak miarodajna byłaby tu wysokość zgromadzonych przez ten czas składek, które zdaniem autorów projektu pozwalają na wypłacenie emerytury w kwocie nawet do 2000 zł. Byłoby to rozwiązanie szczególnie korzystne dla osób, które tracą pracę kilka lat przed osiągnięciem wymaganego obecnie wieku emerytalnego, a wobec niechęci pracodawców do zatrudniania takich osób, wpadają w poważne kłopoty finansowe.

Jak widać propozycji jest dużo, warto na bieżąco interesować się tym tematem, żeby wiedzieć co nas może w przyszłości czekać.

Co prawda w 2009 r. tempo przyrostu naturalnego w Polsce, jak podał GUS, było dodatnie i wynosiło 0,1 proc., ale nadal mamy niski wskaźnik dzietności (tzn. ile dzieci statystycznie przypada na jedną kobietę). Należy on do najniższych w Europie i wynosi 1,39. Tymczasem, aby dochodziło do tzw. zastępowalności pokoleń powinien wynosić 2,1. (Przykładowo we Francji wynosi on 2,0, w Wielkiej Brytanii 1,84, w Szwecji 1,85).

Według szacunku ekspertów na wypłatę emerytur może zabraknąć już za 10 lat po ok. 45 mld zł rocznie. Nic dziwnego, skoro, jak wylicza GUS, liczba osób w wieku produkcyjnym będzie maleć – w perspektywie około 20 lat nawet o 4 mln, przy czym największy spadek przewidywany jest na lata 2015-2010.

W kontekście tych niepokojących informacji należałoby się uważniej przyjrzeć możliwościom dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego.  Toczy się aktualnie debata na temat naszego systemu ubezpieczeń społecznych i jest ona dość wielokierunkowa. Z jednej strony mowa jest o wydłużeniu wieku emerytalnego, z drugiej w grę wchodzi likwidacja pewnych przywilejów w tym zakresie, choć podnoszą się  także głosy w ich obronie czy wręcz żądania wprowadzenia nowych. Pojawiają się również nowe pomysły na udział OFE w systemie emerytalnym – włącznie z propozycją zmniejszenia składki przekazywanej do Funduszy czy dysponowania kwotą zgromadzoną w tzw. II filarze w momencie przechodzenia na emeryturę. Na razie są to jednak dyskutowane propozycje, a tak czy inaczej trudno się spodziewać, że doprowadzą do znaczącego wzrostu naszych emerytur. Gdyby utrzymać się miały dotychczasowe wskaźniki demograficzne, należałoby raczej przypuszczać, że to program, który ma minimalizować zagrożenie niewypłacalności, ale też, jak podkreślają eksperci, sporo w nim pomysłów, które można wiązać z bieżącymi kłopotami ZUS oraz długiem publicznym.

Jednym ze sposobów na powiększenie przyszłej emerytury jest przystąpienie do tzw. III filara ubezpieczeń – można przystąpić do pracowniczego programu emerytalnego (jego zaletą jest współfinansowanie składek przez pracodawcę) i/lub założyć indywidualne konto emerytalne.  Jest to działanie dobrowolne, a wysokość składki miesięcznej nie jest regulowana przepisami, jak to ma miejsce w I i II filarze. Ustala się je bezpośrednio w umowie z firmą, która prowadzić będzie nasze IKE. Plusem jest także możliwość ich zawieszenia, gdy domowy budżet wymaga cięć wydatków, nawet na kilka lat. Inną opcją są specjalne ubezpieczenia tzw. na dożycie czy też jakakolwiek inna forma oszczędzania lub inwestowania. Przyszłość może i powinna zależeć od nas samych.

Pierwszy filar jest to popularny i znany chyba przez wszystkich Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, który jest obsługiwany przez ZUS, czyli przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przynależność do pierwszego filara systemu emerytalnego jest jak najbardziej obowiązkowa dla wszystkich osób, które posiadają stosunek pracy, więc dla każdej osoby legalnie zatrudnionej.

Drugi filar jest to tak zwany Otwarty Fundusz Emerytalny, w skrócie OFE, który również jest dla każdego ubezpieczonego człowieka filarem obowiązkowy i z każdej pensji odprowadzane są na niego określone składki.

Trzeci filar, może to być na przykład Indywidualne konto emerytalne, w skrócie IKE, jednakże w tym przypadku przynależność do trzeciego filara nie jest obowiązkowa i to zależy już tylko i wyłącznie od konkretnej osoby, ponieważ wymaga to opłacania składek emerytalnych na własną rękę.

Wracając do pierwszego filara, to emerytura z niego pochodząca jest oparta na tak zwanym systemie repartycyjnym, mającym w tym przypadku charakter umowy pokoleniowej. To oznacza, że emerytury na chwilę obecną są wypłacane ze składek osób młodych, które obecnie pracują, jednak sprawne działanie takiego systemu zapewnia tylko wpływanie wystarczających kwot ze składek emerytalnych.

Jeżeli chodzi o roczną podstawę wymiaru składek ubezpieczeniowych na emeryturę, to w roku kalendarzowym nie może być ona wyższa aniżeli trzydziestokrotność przewidywanego wynagrodzenia przeciętnego, oczywiście miesięcznego wynagrodzenia, co jest liczone względem gospodarki rynkowej na konkretny rok.

Jak więc doskonale widać, system emerytalny w Polsce wcale nie jest prosty i osoby nie znające się na nim w sposób wystarczający mogą mieć problem z jego zrozumieniem.

Emerytury przysługują jednak nie tylko osobom,które przez osiągnięcie konkretnego wieku nie są w stanie podjąć już pracy zarobkowej, ale także mogą one przysługiwać osobom, które na wskutek różnego rodzaju zdarzeń w znacznym stopniu straciły możliwość podejmowania pracy zarobkowej, a także jednocześnie nie posiadają one żadnych innych źródeł dochodu, dzięki czemu takie osoby mogłyby się utrzymać.

Ogólnie rzecz ujmując jeżeli chodzi o emerytury i cały system emerytalny to jest on dość skomplikowany i dodatkowo niestety w naszym kraju pójście na emeryturę w przeważającej ilości przypadków oznacza pogorszenie się standardu życia, ponieważ wysokość tego świadczenia z reguły niestety dla ludzi bywa niewystarczająca do tego, żeby móc się utrzymać na godnym poziomie. Jest to naprawdę bardzo smutne niemniej jednak prawdziwe, co jednak oczywiście nie oznacza, że n wysokość emerytury nie będziemy mogli mieć żadnego wpływu, gdyż opłacalnie prywatnych składek na ubezpieczenie, mogą naprawdę w znacznym stopniu podnieść wysokość tego świadczenia w przyszłości.

Jeżeli chodzi o emerytury, to jest to świadczenie, którego tak naprawdę podstawową cechą jest tak zwany brak ekwiwalentności w stosunku do składek, a konkretniej to w stosunku do wartości składek wynikających z tytułu ubezpieczenia społecznego. Składki te oczywiście są odprowadzane każdemu pracownikowi z pensji przez cały czas jego aktywności zawodowej i w zależności od ilości odprowadzonych składek obliczana jest wysokość świadczenia emerytalnego, które następnie jest wypłacane emerytowi.